ส้มซ่า

ชื่อวิทยาศาสตร์ Citrus medica Linn. Var. Linetta.

ชื่อวงศ์ RUTACEAE

ชื่อท้องถิ่น มะขุน ส้มส่า มะนาวควาย ส้มมะงั่ว

ลักษณะทั่วไป เป็นไม้พุ่มขนาดกลาง ใบขนาดกลาง ค่อนข้างหนา มีหูใบเล็กตรงโคนใบคล้ายส้มจุก ผลโตกว่าผลมะกรูดเล็กน้อย ผิวหยาบขรุขระ ค่อนข้างหนา

การปลูก ใช้เมล็ด หรือตอนกิ่ง

สรรพคุณทางยา

• ผิวลูก รสปร่าหอม ใช้ทำยาหอมแก้ลมวิงเวียน หน้ามืดตาลาย และแก้ท้องอืดท้องเฟ้อ
• น้ำในลูก รสเปรี้ยวอมหวาน กัดฟอกเสมหะ แก้ไอ ฟอกโลหิต
• ใบ รักษาโรคผิวหนัง

คติความเชื่อ เชื่อว่าเป็นต้นไม้ตามทิศที่ควรปลูกไว้ทิศเหนือ (อุดร) ร่วมกับส้มป่อยและมะเดื่อ แต่ยังไม่มีหลักฐานยืนยันแน่ชัด แต่สันนิษฐานว่า ปลูกเพื่อให้ลูกหลานมีชื่อเสียงดี