บัวหลวงเป็นบัวในกลุ่มปทุมชาติ คือ บัวที่มีใบและดอกชูเหนือน้ำ เหมาะที่จะเป็นไม้ดอก ไม้ตัดดอก ใช้ในพิธีทางพุทธศาสนา เมล็ดในผลหรือฝักนำมารับประทานได้
บัวหลวงเป็นไม้น้ำและไม้ล้มลุกหลายฤดู มีเหง้าและไหลอยู่ใต้ดินฝังตัวอยู่ในโคลนเลน ใบเป็นเดี่ยวเรียงสลับ แผ่นใบเกือบกลมเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 20-50 ซม. ก้านใบและดอกแข็งมีหนามเล็กๆ เมื่อหักเป็นสายใยและมีน้ำยางขาว ดอกเป็นดอกเดี่ยวมีสีขาวและสีชมพูชูเหนือน้ำ กลีบดอกจำนวนมาก เรียงซ้อนกันหลายชั้น ดอกมีกลิ่นหอมอ่อนๆ เมื่อดอกบานเต็มที่มีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 15-25 ซม. ดอกมีหลายรูปทรงและมีหลายสี เช่น สีขาว สีชมพู แล้วแต่พันธุ์ พันธุ์ที่ใช้ปลูกมี
- บัวหลวงขาว,บุณฑริก, ปุณฑริก ดอกจะมีสีขาว ทรงสลวย ดอกใหญ่
- สัตตบุษย์, บัวฉัตรขาว ดอกจะมีสีขาว ทรงป้อม ดอกใหญ่
- สัตตบงกช บัวฉัตรแดง ดอกจะมีสีชมพู ทรงป้อม ดอกใหญ่
- ปทุม ประทุม ปทุมมาลย์ ปัทมา ดอกมีสีชมพู ทรงสลวย ดอกใหญ่
หลังจากปลูกไปแล้วหลายฤดู หากแตกไหลและใบจำนวนมากแล้ว จะทำให้ดอกมีขนาดเล็กลงจึงควรกำจัดวัชพืชที่ขึ้นปะปนออกให้หมด ตัดใบที่อยู่ต่ำกว่าระดับออกให้หมด พร้อมทั้งให้ปุ๋ย จะแตกใบใหม่และมีดอกขนาดใหญ่