พิกุล

ชื่อวิทยาศาสตร์

Mimusops elengi L.

ชื่อวงศ์

Sapotaceae

ชื่อสามัญ

Bullet Wood Tanjong Tree

ชื่อท้องถิ่น

• ภาคกลาง เรียก พิกุล
• ภาคเหนือ เรียก มะเมา, แก้ว
• ภาคอีสาน เรียก พิกุล
• ภาคใต้ เรียก พิกุลป่า, พิกุลเขา, พิกุลเถื่อน

ลักษณะทั่วไป

พิกุลเป็นไม้พุ่มขนาดเล็กถึงกลางความสูง 5-15 เมตร ใบเป็นใบเดี่ยวรูปหอกแคบๆ โคนใบแหลม ปลายใบมนหรือแหลม ใบเกลี้ยง ขอบใบเรียบเป็นคลื่น ดอกออกเป็นกระจุกใหญ่ตามปลายกิ่ง หรือตามง่ามใบ ดอกสีขาวมีกลิ่นหอม ออกระหว่างเดือนตุลาคมถึงธันวาคม ผลกลมรีหัวท้ายแหลม ผลสุกมีสีเหลือง สีส้มหรือสีแดง มี 1-2 เมล็ด

การปลูก

ขยายพันธุ์พิกุลโดยการตอนกิ่ง เพาะเมล็ด หรือปักชำกิ่ง

สรรพคุณทางยา

ดอกพิกุลมีกลิ่นหอมเย็นๆ นิยมใช้บูชาพระ เปลือกต้นพิกุลใช้ย้อมผ้า ต้มน้ำเกลืออมแก้ปวดฟันทำให้ฟันแน่น ดอกนำมากลั่นทำน้ำหอม น้ำจากดอกและผลใช้ล้างคอล้างปาก

คติความเชื่อ

ในตำราพรหมชาติฉบับหลวงกล่าวถึงพิกุลว่า เป็นไม้ตามทิศที่ควรปลูกไว้ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ (หรดี) เพื่อป้องกันโทษร้ายต่างๆ นอกจากนี้ พิกุลเป็นพืชมีพุ่มใบหนาแน่น เหมาะแก่การปลูกไว้บังแดด แต่บางท้องถิ่นก็เห็นว่าไม่ควรปลูกไว้ในบริเวณบ้าน ควรปลูกไว้ตามวัดมากกว่า